در طول سالها، مایکروسافت بهتدریج بیشتر قابلیتها و گزینههای ضروری را به اپلیکیشن «Settings» منتقل کرده است. اما با استفاده از دستورات مناسب در پنجرهی «Run»، میتوانید از کلیکهای اضافی صرفنظر کرده و به ویژگیهای پنهانی دسترسی پیدا کنید که هنوز در ویندوز وجود دارند.
۱۲. appwiz.cpl
دستور appwiz.cpl پنجرهی کلاسیک «Programs and Features» را باز میکند. این همان روشی بود که در نسخههای قدیمی ویندوز برای حذف نصب برنامهها استفاده میشد، پیش از آنکه اپلیکیشن مدرن «Settings» با رابط کاربری جذاب خود معرفی شود.
در مقایسه با اپ Settings، دستور appwiz.cpl نمایی قدرتمندتر و بدون حاشیه از تمام برنامههای نصبشده روی رایانه شما ارائه میدهد. بهجای آنکه وارد مسیر Settings > Apps > Installed apps شوید، منتظر بارگذاری بمانید و بیپایان اسکرول کنید، این پنجره لیستی ساده و واضح در اختیار شما قرار میدهد.
این پنجره تمام جزئیات مهم را نمایش میدهد، از جمله تاریخ نصب، نام ناشر، و اندازه فایلها. حتی میتوانید به گزینههایی مانند «Change» یا «Repair» برای برخی برنامهها دسترسی داشته باشید—قابلیتهایی که همیشه در اپلیکیشن Settings ظاهر نمیشوند.
۱۱. timedate.cpl
دستور timedate.cpl پنجرهی تنظیمات تاریخ و زمان را در ویندوز باز میکند. اگرچه در اپلیکیشن Settings نیز میتوان تاریخ و زمان را تنظیم کرد، اما این پنل کلاسیک گزینههای بیشتری ارائه میدهد و کنترل دقیقتری در اختیار شما میگذارد.
برای مثال، در این پنجره تب «Additional Clocks» وجود دارد که به شما امکان میدهد تا دو منطقه زمانی دیگر را به ساعت نوار وظیفه اضافه کنید. این قابلیت برای کسانی که زیاد سفر میکنند، با تیمهای بینالمللی همکاری دارند یا میخواهند از ساعت محل زندگی دوستان یا اعضای خانواده مطلع باشند، بسیار کاربردی است. پس از فعالسازی، با بردن نشانگر موس روی ساعت نوار وظیفه، میتوانید ساعت مناطق زمانی اضافهشده را در کنار ساعت اصلی مشاهده کنید.
همچنین میتوانید به مسیر Change date and time > Change calendar settings بروید تا فرمتهای تاریخ و زمان را تغییر دهید—برای نمونه، استفاده از ساعت ۲۴ ساعته، جابهجایی ترتیب روز-ماه-سال، یا تنظیم جداکنندهها. از نظر فنی این گزینهها در اپ Settings نیز وجود دارند، اما مایکروسافت آنها را در بخشهای عمیقتری از تنظیمات زبان و منطقه پنهان کرده است.
۱۰. main.cpl
با وارد کردن دستور main.cpl در پنجره Run، پنجره کلاسیک Mouse Properties یا تنظیمات ماوس باز میشود. ممکن است این پنجره را از روزهای ویندوز XP یا ویندوز ۷ به خاطر داشته باشید. شاید ظاهر جذابی نداشته باشد، اما همه تنظیمات مهم مربوط به ماوس را یکجا در اختیار شما قرار میدهد—از سرعت نشانگر و نحوه چیدمان دکمهها گرفته تا اسکرول چرخ ماوس و حتی عیبیابی پایهای سختافزار.
جالبتر اینکه این پنجره شامل قابلیتهایی است که در اپلیکیشن Settings دیده نمیشوند. برای مثال، میتوانید سرعت دوبار کلیک را تنظیم کنید، ویژگی ClickLock را فعال نمایید (که اجازه میدهد بدون نگهداشتن دکمه ماوس، کشیدن یا انتخاب انجام دهید)، و همچنین ظاهر نشانگر ماوس را سفارشیسازی کنید.
اگر تاکنون دلتان برای نشانگر کلاسیک ساعت شنی ویندوز ۲۰۰۰ تنگ شده یا خواستهاید یک پک نشانگر شبیه macOS نصب کنید، اینجا جایی است که میتوانید این کارها را انجام دهید. همچنین میتوانید سرعت حرکت نشانگر، سرعت اسکرول و سایر تنظیمات را به دلخواه تنظیم کنید.
۹. mmsys.cpl
اگر تا به حال تلاش کردهاید تنظیمات صدا را در ویندوز تغییر دهید، احتمالاً با کلیکهای متعدد در منوها و زیرمنوهای مختلف مواجه شدهاید. این فرایند نهتنها وقتگیر است، بلکه واقعاً گیجکننده هم میشود.
دستور mmsys.cpl شما را مستقیماً به پنل کلاسیک تنظیمات صدا میبرد، جایی که میتوانید بهراحتی دستگاههای ورودی و خروجی صوتی خود را فعال، غیرفعال یا پیکربندی کنید. میتوانید سریعاً بلندگو، هدفون یا میکروفون پیشفرض خود را انتخاب یا تست کنید و حتی فرمت صدای آنها را تنظیم نمایید.
اما این همهی ماجرا نیست. در تب Sounds میتوانید اقداماتی مانند غیرفعال کردن صدای آغازین ویندوز، شخصیسازی صداهای مربوط به اعلانهای سیستم، یا بیصدا کردن صدای آزاردهنده “دینگ” هنگام تنظیم حجم صدا را انجام دهید. بسیاری از کاربران از وجود این تنظیمات بیخبرند، مگر اینکه بهطور تصادفی وارد این پنجره شوند.
۸. msconfig
دستور msconfig مخفف «System Configuration» یا پیکربندی سیستم است. این ابزاری نیست که هر روز به آن نیاز داشته باشید، اما زمانی که رایانهتان دچار مشکل میشود، میتواند نقش نجاتدهنده داشته باشد.
در تب Boot، میتوانید بدون نیاز به رفتن به منوهای پیشرفته یا استفاده از دستورات پیچیده، سیستم را به حالت Safe Mode (حالت امن) راهاندازی کنید. همچنین گزینههایی مانند Selective Startup (راهاندازی انتخابی) و Diagnostic Startup (راهاندازی تشخیصی) وجود دارد که برای شناسایی مشکلات سیستم بسیار کاربردی هستند.
تب Services هم به شما اجازه میدهد تا سرویسهای پسزمینه را سریعاً غیرفعال کنید. این قابلیت زمانی مفید است که بهدنبال علت کند شدن سیستم یا بروز خطاهای غیرمنتظره میگردید.
در نهایت، تب Tools میانبرهایی به ابزارهایی مانند Event Viewer، Registry Editor، Command Prompt و غیره ارائه میدهد. کنار هر ابزار، توضیح مختصری آمده تا بدانید چه کاری انجام میدهد. بسیاری از این ابزارها نیز دارای دستورات مستقل خود در پنجره Run هستند.
۷. cleanmgr
برای آزادسازی فضای ذخیرهسازی، نیازی نیست که برنامهها، عکسها یا فایلهای محبوب خود را حذف کنید. دستور cleanmgr ابزار Disk Cleanup (پاکسازی دیسک) را اجرا میکند که به شما اجازه میدهد با حذف فایلهای موقتی از رایانه، فضای ذخیره بیشتری بهدست آورید.
با استفاده از این ابزار، میتوانید فایلهای موقتی اینترنت، لاگهای سیستمی، و نسخههای پشتیبان قدیمی بهجا مانده از بهروزرسانیهای ویندوز را حذف کنید. همه چیز بهصورت گزینههای تیکدار نمایش داده میشود، بنابراین دقیقاً میتوانید انتخاب کنید که چه چیزی حذف شود.
اگر به فضای بیشتری نیاز دارید، روی دکمه Clean up system files کلیک کرده و به تب More Options بروید تا همهی نقاط بازیابی سیستم (Restore Points) بهجز آخرین مورد را حذف کنید. این هم یک راه ساده دیگر برای آزادسازی فضای ذخیرهسازی است.
۶. %temp%
اگر حس میکنید رایانهتان کند شده یا نوار فضای ذخیرهسازیتان در حال قرمز شدن است، بهتر است نگاهی به پوشهی Temp بیندازید. ویندوز — و بسیاری از برنامهها — از این پوشه برای ذخیرهسازی دادههای موقت استفاده میکنند، اما با گذشت زمان، این دادهها میتوانند بیسر و صدا انباشته شده و سیستم را کند کنند.
با اجرای دستور %temp%، پوشهای باز میشود که پر از فایلهای موقتی است؛ فایلهایی که زمانی برای سیستم و برنامهها مفید بودهاند، اما حالا احتمالاً بیاستفادهاند. اینها میتوانند شامل فایلهای نصب باقیمانده، تصاویر کششده، بقایای بهروزرسانیها و انواع بهاصطلاح “آشغال دیجیتال” باشند. حجم این فایلها به مرور میتواند بهطرز شگفتانگیزی زیاد شود و فضای ارزشمند شما را اشغال کند.
پس از باز شدن پوشه، میتوانید با فشردن Ctrl + A همه فایلها را انتخاب کرده و با زدن کلید Delete آنها را حذف کنید. ممکن است ویندوز اجازه حذف برخی فایلها را ندهد چون هنوز در حال استفاده هستند—این طبیعی است. کافیست آنها را رد کنید و بقیه را پاک کنید. اگر تازه از ابزار Disk Cleanup استفاده کردهاید، ممکن است فعلاً فایل زیادی اینجا نباشد تا زمانی که مدتی دیگر با سیستم کار کنید.
۵. netplwiz
اگر تنها کسی هستید که از کامپیوتر خود استفاده میکند و از وارد کردن رمز عبور هر بار روشن شدن دستگاه خسته شدهاید، دستور netplwiz به کمکتان میآید. این دستور پنجرهی «User Accounts» یا حسابهای کاربری را باز میکند که در آن میتوانید همه پروفایلهای کاربری سیستم خود را مشاهده و مدیریت کنید.
برای فعال کردن ورود خودکار، حساب کاربری خود را انتخاب کنید، تیک گزینهای که میگوید «Users must enter a user name and password to use this computer» را بردارید، سپس روی «Apply» کلیک کنید. در این مرحله از شما خواسته میشود رمز عبور خود را یک بار دیگر وارد کنید تا تغییر تایید شود.
دستور netplwiz همچنین امکان دسترسی به ابزارهای پایه مدیریت کاربران را فراهم میکند. میتوانید حسابهای کاربری جدید اضافه یا حذف کنید، رمز عبورها را ریست کنید و بین حسابها جابجا شوید—بدون نیاز به باز کردن اپلیکیشن Settings.
۴. shell\:startup
ویندوز چند روش برای مدیریت برنامههای شروع به کار (Startup) دارد، اما اگر بخواهید هر بار که ویندوز بالا میآید، وبسایت خاصی را باز کنید یا اسکریپتی اجرا شود، دستور shell\:startup به کمک شما میآید.
این دستور پوشهی Startup مربوط به حساب کاربری شما را باز میکند؛ هر چیزی که داخل این پوشه قرار دهید، بهصورت خودکار هنگام ورود به سیستم اجرا خواهد شد. این میتواند یک فهرست کارها، یک اسکریپت، برنامه مورد علاقهتان یا حتی پوشهای باشد که دوست دارید همیشه باز باشد. کافی است یک میانبر (Shortcut) از آن را در این پوشه قرار دهید.
اگر هم یک برنامه یا پنجرهی ناخواسته و مزاحم همیشه هنگام شروع ویندوز باز میشود و نمیدانید چرا، بررسی این پوشه نقطهی خوبی برای شروع است.
۳. msinfo32
اگر بخواهید نگاهی دقیق به جزئیات سختافزاری و نرمافزاری کامپیوتر خود بیندازید، دستور msinfo32 ابزار «System Information» یا اطلاعات سیستم را باز میکند. این ابزار همه چیز را نشان میدهد؛ از مدل پردازنده (CPU)، مقدار رم، نسخه BIOS گرفته تا جزئیات مادربورد و نسخه ویندوز شما.
همچنین اطلاعات مربوط به درایورها، سرویسهای در حال اجرا، تنظیمات شبکه و خطاهای اخیر سیستم را در اینجا میبینید. همهی اطلاعات به صورت دستهبندی شده مرتب شدهاند تا نیازی به اسکرول بیپایان نداشته باشید. وقتی به دنبال مورد خاصی هستید، ابزار جستجوی داخلی پایین صفحه به شما کمک میکند سریع آن را پیدا کنید.
۲. charmap
وقتی در حال تایپ پیام، ایمیل یا سندی هستید، ممکن است بخواهید یک کاراکتر خاص مثل نماد حق نشر (©)، حروف دارای اعراب، یا نمادهای ریاضی کمیاب را وارد کنید. اما اگر نرمافزاری که استفاده میکنید راه سریعی برای این کار نداشته باشد، چه میکنید؟
اینجاست که دستور charmap بهکار میآید. این دستور ابزار Character Map ویندوز را باز میکند؛ ابزاری داخلی که به شما امکان دسترسی به تمام نمادها، حروف و کاراکترهای موجود در فونتهای سیستمتان را میدهد.
یک جدول از کاراکترها مشاهده میکنید که میتوانید در آن اسکرول کرده و جستجو کنید. از حروف زبانهای خارجی گرفته تا فلشها، نمادهای پولی و شکلکها، همه در اینجا هستند. حتی میتوانید بین فونتها جابجا شوید تا سبکها یا شکلهای مختلف یک نماد را پیدا کنید.
وقتی کاراکتر مورد نظر را پیدا کردید، روی «Select» کلیک کنید، سپس «Copy» را بزنید و آمادهاید تا آن را در هر جایی که میخواهید پیست کنید.
۱. SystemPropertiesPerformance
بهطور پیشفرض، ویندوز بین ظاهر زیبا و عملکرد بهتر تعادل برقرار میکند. اما اگر میخواهید یکی را نسبت به دیگری اولویت دهید، اجرای دستور SystemPropertiesPerformance پنجرهای باز میکند که در آن کنترل کامل تنظیمات را در اختیار خواهید داشت.
در این پنجره، فهرستی از گزینهها بهصورت چکباکس خواهید دید، مانند «انیمیشن پنجرهها هنگام کوچک یا بزرگ شدن» و «نمایش سایه زیر نشانگر ماوس». میتوانید بهصورت دستی تیک گزینههایی که نیاز ندارید را بردارید یا با کلیک روی «Adjust for best performance» همه آنها را غیرفعال کنید.
اگر ظاهر زیباتر و نرمتری میخواهید و استفاده بیشتر از منابع سیستم برایتان مشکلی ندارد، با انتخاب «Adjust for best appearance» همه جلوهها و انیمیشنهای نرم دوباره فعال خواهند شد. همچنین در تب Advanced میتوانید به تنظیمات حافظه مجازی (Virtual Memory) دسترسی پیدا کنید و نحوه استفاده ویندوز از فضای ذخیره به عنوان رم جایگزین را دقیقتر تنظیم کنید.
پنجره Run تقریباً میتواند هر چیزی را روی ویندوز شما باز کند. بیشتر کاربران حرفهای عاشق استفاده از آن هستند، در حالی که برخی دیگر به ندرت سراغش میروند. تفاوت اصلی در دانستن دستورات درست است و اجرای آنها وقتی چند دستور را حفظ کنید، بسیار ساده است.
با فشردن کلیدهای Win + R پنجره Run را باز کنید، دستور مورد نظر را تایپ کنید و Enter بزنید. حتی میتوانید برای دستورات پرکاربرد، میانبر دسکتاپ بسازید و کلیدهای میانبر سفارشی به آنها اختصاص دهید. وقتی به این روش عادت کنید، متعجب خواهید شد که چرا قبلاً این همه وقت صرف کلیک کردن در منوهای مختلف میکردید!
