اگر مدتهاست با ویندوز کار میکنید، احتمالاً متوجه شدهاید که مایکروسافت عادت دارد بیسر و صدا برخی برنامههایش را کنار بگذارد. درست مثل آن قابلیتهای ویندوز که احتمالاً هرگز از آنها استفاده نکردید ولی برای همیشه حذف شدند، این برنامهها هم حالا بخشی از تاریخ شدهاند—چه متوجه شده باشید چه نه.
جالب اینجاست که حتی برنامههایی را که زمانی جزو پایههای سیستمعامل محسوب میشدند هم بیرحمانه کنار میگذارند. بعضی از این خداحافظیها تقریباً هیچ واکنشی برنمیانگیزند، اما برخی دیگر کاربران را وادار میکنند دنبال جایگزین بگردند.
۵ – اینترنت اکسپلورر – پدرخوانده مرورگرهای مدرن
برای مدت طولانی، اینترنت اکسپلورر فقط یک مرورگر دیگر نبود—بلکه مرورگر بود. از زمانی که در سال ۱۹۹۵ همراه ویندوز عرضه شد، آن آیکون آبی کوچک با حرف “e” برای بیشتر افراد دروازه ورود به اینترنت بود. در اوج خودش، IE بیش از ۹۰٪ بازار را در اختیار داشت و مدتی حتی احساس میشد کل اینترنت حول آن ساخته شده است.
اما روند تغییر کرد. تا اواخر دهه ۲۰۰۰، کروم و فایرفاکس با سرعت جلو میرفتند و ضعفهای IE دیگر قابل چشمپوشی نبود. صفحات کند بارگذاری میشدند، استانداردهای جدید وب اغلب به درستی کار نمیکردند و مشکلات امنیتی تمامنشدنی به نظر میرسیدند. چیزی که زمانی ستون اصلی اینترنت بود، به تدریج به باری اضافی تبدیل شد.
سرانجام، مایکروسافت در سال ۲۰۲۲ رسماً اینترنت اکسپلورر را بازنشسته کرد و آن را با اج (Edge) جایگزین کرد—مرورگری سریعتر که بر پایه کرومیوم ساخته شده بود تا با استانداردهای مدرن وب سازگار باشد و امنیت را ارتقا دهد. اج به مایکروسافت یک شروع تازه داد و در عین حال «حالت IE» را برای کسبوکارهایی که هنوز به وباپلیکیشنهای قدیمی متکی بودند، حفظ کرد.
۴ – Paint 3D – وعده آینده خلاقانهای که محقق نشد
Paint 3D در سال ۲۰۱۷ همراه با آپدیت Fall Creators ویندوز ۱۰ معرفی شد و مایکروسافت آن را بهعنوان گام بعدی در خلاقیت معرفی کرد. ایده این بود که نسخه ساده Paint را به یک محیط خلاقانه تبدیل کند که بتوانید مدلهای سهبعدی بسازید، استیکر اضافه کنید و طرحهای دیگران را بازسازی کنید. هدف این بود که کار سهبعدی ترسناک به نظر نرسد و بچهها، دانشآموزان و علاقهمندان بتوانند بدون دردسر وارد این فضا شوند.
اما این چشمانداز بزرگ هرگز در عمل فراگیر نشد. بیشتر افراد همچنان سراغ Paint کلاسیک میرفتند تا همان کارهای ساده همیشگی مثل نقاشی یا ویرایش سریع اسکرینشاتها را انجام دهند، و حرفهایها به نرمافزارهای قدرتمندی مثل Blender وفادار ماندند. وقتی علاقه مایکروسافت به واقعیت مجازی کاهش یافت، سرنوشت Paint 3D هم مشخص شد. در نوامبر ۲۰۲۴ این برنامه بیسروصدا کنار گذاشته شد و از مایکروسافت استور حذف گردید.
۳ – Movies & TV – تقلیدی از نتفلیکس که شکست خورد
Movies & TV (که ابتدا Xbox Video نام داشت) تلاش اولیه مایکروسافت برای ورود به بازار فروشگاههای دیجیتال ویدیو بود. این برنامه روی رایانههای ویندوزی و کنسولهای ایکسباکس از پیش نصب شده بود (و حتی با گوشیهای ویندوزی هم همگام میشد) و به شما اجازه میداد فیلم و سریال بخرید یا اجاره کنید و همزمان فایلهای ویدیویی ذخیرهشده محلی را پخش کنید.
اما با گذشت زمان، سرویسهای استریم همهچیز را تحتالشعاع قرار دادند و در ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۵، مایکروسافت بیسروصدا خرید و اجاره جدید را متوقف کرد. دکمههای خرید و اجاره حذف شدند، ولی همچنان میتوانید محتوای قبلاً خریداریشده را تماشا کنید (و حتی روی ویندوز با کیفیت HD دانلود کنید). مایکروسافت بازپرداخت ارائه نمیدهد و کاربران را تشویق میکند برای ساخت کتابخانه دیجیتال جدید به سرویسهایی مثل Amazon Prime، Apple TV یا Movies Anywhere (فقط در آمریکا) روی بیاورند.
با آپدیتهای اخیر ویندوز ۱۱، قابلیت پخش محلی این برنامه به برنامه جدید Media Player منتقل شده است، هرچند هنوز میتوان نسخه قدیمی را از استور دانلود کرد. البته Windows Media Player کلاسیک همچنان وجود دارد، اما بیشتر افراد امروزه از VLC، Plex یا همین Media Player جدید برای تماشای ویدیو استفاده میکنند.
۲ – Groove Music – هیچوقت ریتم خودش را پیدا نکرد
Groove Music قبل از رسیدن به این نام چندین بار تغییر هویت داد. ابتدا Zune Music Pass بود، بعد تبدیل به Xbox Music شد و نهایتاً در ۲۰۱۵ همزمان با ویندوز ۱۰ به Groove تغییر نام داد. این اپلیکیشن در اصل بد نبود؛ طراحی ساده و شیک داشت و با ویندوز یکپارچه بود. اما در برابر غولهایی مثل اسپاتیفای، اپل موزیک و یوتیوب موزیک شانسی برای محبوب شدن نداشت.
مایکروسافت در ۲ اکتبر ۲۰۱۷ رسماً تسلیم شد و اعلام کرد سرویس Groove Music Pass در پایان همان سال تعطیل میشود. مشترکین بازپرداخت متناسب دریافت کردند و حتی در اقدامی کاربرپسند، مایکروسافت با اسپاتیفای همکاری کرد تا لیستهای پخش و کتابخانه کاربران به اسپاتیفای منتقل شود و نیازی نباشد از صفر شروع کنند.
از ژانویه ۲۰۱۸، Groove دیگر سرویس استریم نبود و فقط بهعنوان یک پخشکننده موسیقی محلی باقی ماند که میتوانست فایلهای روی رایانه یا OneDrive را پخش کند. نسخههای موبایل هم در ۱ دسامبر ۲۰۱۸ برای همیشه کنار گذاشته شدند.
۱ – Mail – بیش از حد ساده برای بقا
اپلیکیشن Mail برنامه پیشفرض ایمیل در ویندوز ۱۰ و نسخههای اولیه ویندوز ۱۱ بود. سبک، لمسی و بهخوبی با Outlook.com، جیمیل و اکانتهای اکسچنج هماهنگ میشد. اگر نمیخواستید نسخه کامل Outlook را نصب کنید، Mail گزینهای ساده و تمیز بود.
اما با معرفی پروژه «One Outlook»، مایکروسافت Mail (همراه با Calendar و People) را با نسخه جدید Outlook برای ویندوز جایگزین کرد. این برنامه از اکتبر ۲۰۲۳ روی ویندوز ۱۱ از پیش نصب شده و از اوایل ۲۰۲۵ روی ویندوز ۱۰ هم ارائه شد. پشتیبانی رسمی از Mail در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴ پایان یافت و بعد از آن دیگر امکان ارسال و دریافت ایمیل از طریق این برنامه وجود ندارد. این تصمیم هرچند خط تولید برنامههای مایکروسافت را سادهتر کرد، اما حس دلتنگی برای سادگی و رابط کاربری مینیمال Mail را به جا گذاشت.
نتیجهگیری – همهچیز در حال یکپارچه شدن است
اگر بخواهیم الگوی مشترک همه این خداحافظیها را پیدا کنیم، کلمه کلیدی «یکپارچهسازی» است. مایکروسافت دیگر نمیخواهد مجموعهای پراکنده از برنامههای کوچک را نگه دارد؛ در عوض، تمرکزش را روی چند برنامه بزرگ و یکپارچه گذاشته تا تجربه کاربری سادهتر شود.
