چه بخواهید چه نه، ویندوز ۱۰ در حال پایان عمر است و وقت انتخاب یک سیستمعامل جدید رسیده است. با پایان پشتیبانی ویندوز ۱۰، بسیاری از کاربران تصمیم به خداحافظی با ویندوز میگیرند. گزینهی منطقی، لینوکس است؛ اما صدها توزیع (دistro) مختلف وجود دارد که باید از بین آنها انتخاب کنید.
بسیاری از توزیعهای لینوکس حتی برای کسانی که تازهکار هستند هم کاربرپسندند. با این حال، لینوکس کنترل بیشتری بر هر بخش از سیستم به شما میدهد. اگر قصد مهاجرت به لینوکس دارید، تا زمانی که تجربه کافی ندارید سراغ توزیعهای زیر نروید.
۵. Linux From Scratch
رئیس نهایی لینوکس
Linux From Scratch (یا LFS) یکی از سختترین توزیعهای لینوکس است. در واقع حتی یک توزیع کامل محسوب نمیشود، بلکه نوعی آموزش گامبهگام است که شما را وادار میکند تمام سیستم عامل را از صفر و از روی کد منبع بسازید. همین نام «لینوکس از صفر» به اندازه کافی گویاست.
از آنجا که باید تمام سیستمعامل و نرمافزارها را خودتان کامپایل کنید، نیازمند منابع سختافزاری قدرتمندی هستید. تیم LFS پیشنهاد میکند حداقل پردازنده چهارهستهای و ۸ گیگابایت رم داشته باشید، اما در عمل بهتر است سیستم بسیار قویتری داشته باشید تا مجبور نشوید روزها منتظر بمانید تا کامپایل نرمافزارها تمام شود.
برای اجرای این توزیع باید تجربه کار با لینوکس و دانش مدیریت سیستمهای یونیکسی داشته باشید. در مستندات LFS مستقیماً نوشته شده است: «ساخت یک سیستم LFS کار سادهای نیست» و همین نشان میدهد که استفاده از این توزیع چقدر چالشبرانگیز است.
۴. Gentoo Linux
جایی که صبر شما به پایان میرسد
فلسفه گنتو این است که تمام نرمافزارها را از کد منبع برای سختافزار شما کامپایل کند تا بیشترین بهینهسازی انجام شود. این ایده شاید جذاب به نظر برسد، اما نتیجه آن ساعتها یا حتی روزها انتظار برای تمام شدن فرآیند کامپایل است.
گنتو به سختافزار قوی نیاز ندارد و روی بیشتر رایانهها اجرا میشود، اما به صبر زیادی نیاز دارید تا هر نرمافزار جدید نصب شود. سختی گنتو بیشتر ذهنی است تا فنی؛ برای نصب و پیکربندی هر چیزی باید دستورالعملهای پیچیده را دنبال کنید.
۳. Arch Linux
خودت باید راه را پیدا کنی
آرچ لینوکس سختی را از زاویهای دیگر نشان میدهد. لازم نیست ساعتها منتظر کامپایل باشید، اما آرچ فرض میکند که شما میدانید چه کار میکنید. اگر تازه از ویندوز آمدهاید و اولین تجربه لینوکسیتان است، آرچ برای شما تجربهای دشوار خواهد بود. مثل این است که شما را در عمیقترین بخش استخر پرتاب کنند و تنها کمکی که دریافت میکنید یک صفحه ویکی است که فرض میکند بلد هستید شنا کنید!
از نظر سختافزاری آرچ بسیار سبک است و روی اغلب سیستمها اجرا میشود. اما از آنجا که نصاب گرافیکی ندارد، از همان ابتدا باید با ترمینال و دستورات لینوکسی کار کنید.
راهنمای نصب آن نیز فرض میکند با مفاهیمی مانند پارتیشنبندی EFI، فایل initramfs و سرویسهای systemd آشنا هستید. مدل انتشار مداوم (Rolling Release) آرچ باعث میشود سیستم همیشه بهروز بماند، اما همین موضوع میتواند گاهی باعث خراب شدن بخشهایی از سیستم یا درایورها شود که تعمیرشان دردسرساز است.
۲. OpenBSD
جنگجوی اسپارتان دنیای سیستمعاملها
OpenBSD در واقع لینوکس نیست، بلکه یک سیستمعامل شبهیونیکس مستقل است که حتی آرچ را هم کاربرپسند جلوه میدهد. تمرکز اصلی OpenBSD امنیت است، اما گویی توسعهدهندگان تجربه کاربری را هم یک آسیب امنیتی میدانند!
فرآیند نصب کاملاً متنی است و نیازمند آشنایی کامل با مفاهیم یونیکس است. حتی دفترچه راهنمای OpenBSD به قدری پیچیده است که فهمیدن روش استفاده از آن زمانبر خواهد بود.
مشکل دیگر این است که OpenBSD ابزارهای متفاوتی نسبت به لینوکس دارد؛ حتی دستورات پایه مانند ps و tar رفتار متفاوتی دارند. برای بهروزرسانی سیستم هم باید بهطور منظم هسته و برنامههای اصلی را از سورس دوباره کامپایل کنید، که روی سختافزار قدیمی ممکن است ساعتها یا حتی روزها طول بکشد.
۱. Debian Sid (Debian Unstable)
سریع، تازه، اما بسیار شکننده
Debian Sid شاخه توسعهای دبیان است که بستهها قبل از ورود به نسخه پایدار در آن قرار میگیرند. نام آن از شخصیت «سید» در داستان اسباببازی گرفته شده که اسباببازیها را خراب میکرد.
هرچند Sid آنقدرها هم ناپایدار نیست، اما زمانی که خراب شود، واقعاً خراب میشود: بستهها از کار میافتند، محیطهای دسکتاپ ناپدید میشوند و بخشهایی از سیستم ممکن است کاملاً از کار بیفتند. هر روز استفاده از این توزیع مثل قمار است.
کاربران ویندوز عادت دارند که آپدیتها پیشبینیپذیر باشند و ابزارهای گرافیکی مشکلات را حل کنند. در دبیان Sid فرض بر این است که خودتان میدانید چطور مشکلات را رفع کنید.
Sid تقریباً هر روز تغییر میکند. حتی فایل نصب رسمی ندارد، چون تا پایان نصب، نسخه جدیدی منتشر میشود و فایل قبلی عملاً قدیمی خواهد شد.
این توزیعها شبیه ریاضیات پیشرفته هستند: قدرتمند و آموزنده، اما نه چیزی که بخواهید با آن شروع کنید. این توزیعها بیشتر شبیه یک سرگرمی پیچیدهاند که به زمان و صبر زیادی نیاز دارد.
استفاده از آنها ممکن است شما را پشیمان کند که چرا از دنیای ساده و کلیکمحور ویندوز خارج شدید. اگر قصد دارید از ویندوز ۱۰ مهاجرت کنید، بهتر است سراغ توزیعهای کاربرپسندتری مانند Linux Mint یا AnduinOS بروید.
