خودکارسازی ساخت یک ISO سبک، غیرقابل سرویس برای ویندوز ۱۱ جهت تست با استفاده از ابزارهای رسمی مایکروسافت.
Nano11 Builder چیست؟
Nano11 Builder یک اسکریپت آزمایشی PowerShell است که با حذف برنامههای درونبسته، سرویسهای اصلی، بسیاری از درایورها، زبانها و موارد دیگر، تصویر ویندوز ۱۱ را سبکسازی میکند. خروجی معمولاً یک ISO بسیار کوچک (معمولاً حدود ۲.۳–۲.۵ گیگابایت) است که برای ماشینهای مجازی آزمایشی و نصبهای یکبار مصرف طراحی شده است و مناسب استفادهٔ روزمره نیست. این ابزار از DISM (Deployment Image Servicing and Management) مایکروسافت و ابزار oscdimg برای ساخت ISO استفاده میکند. سیستمعاملی که با این روش ساخته میشود، قادر به دریافت بهروزرسانیهای ویندوز، افزودن ویژگیها یا نصب بستههای زبان نخواهد بود.
پیش از شروع (ابتدا این را بخوانید)
این فرایند یک تصویر ویندوز ۱۱ غیرقابل سرویس ایجاد میکند که Windows Update، Microsoft Defender، فروشگاه مؤلفهها (WinSxS)، بسیاری از سرویسها (از جمله صدا)، جستجو، BitLocker، تشخیص هویت بیومتریک، قابلیتهای دسترسپذیری و تعداد زیادی از برنامههای داخلی را حذف میکند. این اجزا بعدها قابل بازگردانی نیستند. از این تصویر تنها در ماشینهای مجازی یا سناریوهای آزمایشی ایزوله استفاده شود.
نیازمندیها:
- یک فایل ISO رسمی ویندوز ۱۱ از مایکروسافت برای دستگاههای x64 (از صفحه دانلود ویندوز ۱۱ مایکروسافت).
- اسکریپت Nano11 Builder از مخزن پروژه: https://github.com/ntdevlabs/nano11.
- یک پیسی ویندوز با دسترسی ادمین و فضای دیسک کافی برای مونت، ویرایش و خروجی گرفتن از ایمیج.
- توصیهشده: از رسانهٔ en-US x64 استفاده شود. زبانها یا معماریهای دیگر ممکن است نیاز به تنظیمات دستی داشته باشند.
بخش ۱ — دانلود ISO رسمی ویندوز ۱۱
گام ۱: صفحهٔ دانلود ویندوز ۱۱ مایکروسافت را باز کرده و «Download Windows 11 Disk Image (ISO) for x64 devices» را پیدا کنید. ویندوز ۱۱ را از لیست انتخاب کنید.
گام ۲: زبان موردنظر را در پنجرهٔ پاپآپ انتخاب و تأیید کنید تا ISO با زبان نصب هماهنگ باشد.
گام ۳: روی دکمهٔ دانلود ۶۴ بیتی کلیک کنید تا ISO را ذخیره کنید. مسیر فایل را به خاطر بسپارید؛ بهزودی این ISO مونت خواهد شد.
بخش ۲ — دریافت اسکریپت Nano11 Builder
گام ۱: به مخزن پروژه در https://github.com/ntdevlabs/nano11 مراجعه و «Code» را کلیک سپس «Download ZIP» را انتخاب کنید تا بستهٔ اسکریپت دریافت شود.
گام ۲: فایل ZIP دانلودشده (مثلاً nano11-main.zip) را در یک پوشهٔ کاری استخراج کنید، برای مثال: C:\Tools\nano11\.
بخش ۳ — ساخت ISO با Nano11
گام ۱: ISO ویندوز ۱۱ را مونت کنید. در File Explorer روی فایل ISO راستکلیک و «Mount» را انتخاب کنید. اگر «Mount» نیست، «Open with» → «Windows Explorer» را انتخاب کنید. حرف درایو اختصاصیافته را یادداشت کنید (مثلاً D:).
گام ۲: PowerShell را با سطح دسترسی مدیر اجرا کنید. در منوی Start «PowerShell» را تایپ، روی Windows PowerShell راستکلیک و «Run as administrator» را انتخاب کنید. برای کارهای سرویسدهی ایمیج به دسترسی ادمین نیاز است.
گام ۳ (توصیهشده): اجرای اسکریپت را فقط برای همین جلسه با دور زدن موقت سیاست اجرا فعال کنید تا سیاست کلی سیستم تغییر نکند:
Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process
گام ۴: اسکریپت builder را از پوشهٔ استخراجشده اجرا کنید (مسیر را با مسیر واقعی خود جایگزین کنید):
& "C:\Tools\nano11\nano11builder.ps1"
گام ۵: وقتی از شما خواسته شد، R را برای اجرا و سپس Y را برای تأیید وارد کنید. این تأیید میکند که اسکریپت تصویر را بهطور تهاجمی تغییر خواهد داد.
گام ۶: حرف درایو ISO مونتشده (مثلاً D) را وارد کنید تا اسکریپت آن را بهعنوان منبع شناسایی کند.
گام ۷: ایندکس نسخه (edition index) را برای پردازش انتخاب کنید. معمولاً ایندکس ۱ برای Home و ۶ برای Pro است، اما این مقدار بسته به ISO متفاوت است؛ اسکریپت فهرست ایندکسهای موجود را نمایش میدهد.
گام ۸: منتظر بمانید تا فرایند تکمیل شود. اسکریپت اجزا را حذف، ایمیج را اکسپورت و با oscdimg یک ISO بوتپذیر میسازد. زمان ساخت وابسته به CPU و سرعت دیسک است.
گام ۹ (اگر از Unrestricted استفادهشده): در صورت نیاز، سیاست اجرا را به حالت قبلی بازگردانید، مثلاً:
Set-ExecutionPolicy Restricted
خروجی و محل ذخیره:
- ISO جدید به پوشهٔ اسکریپت نوشته میشود با نام
nano11.iso. - یک فایل لاگ به نام
nano11.logنیز در همان پوشه ایجاد میشود. - اندازهٔ ISO معمولاً در حدود ۲.۲–۲.۵ گیگابایت قرار میگیرد که بسته به نسخهٔ منبع، زبان و درایورها متفاوت است.
بخش ۴ — نصب از ISO ساختهشده (اختیاری)
گام ۱: از ابزار موردنظر برای ساخت رسانهٔ بوتپذیر (مثلاً USB) از nano11.iso استفاده کنید؛ ابزارهای استاندارد همانطور کار میکنند که برای هر ISO ویندوزی استفاده میشوند.
گام ۲: نصب را در یک ماشین مجازی یا روی سختافزار غیرحیاتی انجام دهید. انتظار یک محیط ویندوز ۱۱ مینیمال را داشته باشید: بدون Windows Update، بدون Defender، درایورهای محدود و سرویسهای زیادی بهطور پیشفرض غیرفعال یا حذفشدهاند.
آنچه Nano11 حذف میکند و محدودیتهای کلیدی
انتظار یک سیستمعامل بسیار حداقلی با ویژگیهای زیر را داشته باشید:
- سرویسهای اصلی حذفشده: Windows Update و فروشگاه مؤلفهها (WinSxS) حذف میشوند؛ بنابراین امکان دریافت بهروزرسانیهای تجمعی یا افزودن ویژگیها وجود ندارد.
- پشتهٔ امنیتی حذفشده: Microsoft Defender و سرویسهای مرتبط حذف میشوند.
- سرویسها کاهشیافتهاند: بسیاری از سرویسهای پسزمینه حذف یا غیرفعال شدهاند، از جمله سرویس صدا؛ جستجو، BitLocker، بیومتریک و امکانات دسترسپذیری در دسترس نیستند.
- برنامهها حذفشدهاند: تعداد زیادی از اپهای درونبستهٔ UWP و مؤلفههای وابسته (مثلاً Clipchamp، Xbox، Solitaire، Office Hub، News، Weather) حذف یا نادیده گرفته میشوند.
- درایورها برشخوردهاند: درایورهای غیرضروری حذف میشوند؛ پشتیبانی پایه برای گرافیک، شبکه و ذخیرهسازی حفظ میشود.
- مرورگرها/کلاینتهای ابری حذفشدهاند: Microsoft Edge و OneDrive حذف میشوند؛ Internet Explorer قدیمی و Tablet PC Math نیز حذف میشوند.
نتایج معمول:
- اندازهٔ ISO معمولاً حدود ۲.۳–۲.۵ گیگابایت است (گاهی ~۲.۲ GB بسته به منبع).
- حجم نصبشده پس از نصب معمولاً ~۲.۸–۳.۲ گیگابایت است، که به نسخه، زبان، درایورها و تنظیمات فشردهسازی بستگی دارد.
- استفادهٔ موردنظر: بسترهای آزمایشی سریع و سبک و ماشینهای مجازی کمحجم که در آنها محیط ایستا و مینیمال قابل قبول است.
نکات سازگاری
اسکریپت میتواند چندین SKU ویندوز ۱۱ (مانند Home، Pro، LTSC) را پردازش کند. توسعهدهنده بهطور پیشفرض en-US x64 را هدف قرار داده است؛ زبانها یا معماریهای دیگر ممکن است نیاز به اصلاحات دستی داشته باشند. این اسکریپت روی نسخههای 25H2، 24H2 و نسخههای پیشین ویندوز ۱۱ آزمایش شده است.
رفع اشکال و نکات
- اگر گزینهٔ Mount روی ISO نمایش داده نمیشود: روی ISO راستکلیک → «Open with» → «Windows Explorer» را انتخاب کنید. اگر یک ابزار بایگانی پیشفرض دیگری کنترل فایل ISO را دارد، موقتا Windows Explorer را بهعنوان برنامهٔ پیشفرض برای فایلهای ISO تنظیم کنید.
- ارورهای مربوط به سیاست اجرا: از دور زدن scoped-process استفاده کنید تا تغییر سراسری در سیستم اعمال نشود:
Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Processاگر Group Policy مانع شد، بهطور موقت سیاست را گستردهتر کنید و پس از ساخت آن را بازگردانید:
Set-ExecutionPolicy Unrestricted
Set-ExecutionPolicy Restricted- اگر ایندکس نسخه نامشخص است: اسکریپت ایندکسهای موجود را چاپ میکند؛ معمولاً ایندکس ۱ مربوط به Home و ایندکس ۶ مربوط به Pro است، اما همیشه فهرست نمایشدادهشده را بررسی کنید.
- اندازهٔ خروجی متغیر است: تفاوت در نسخه، زبان و بستهٔ درایورها روی اندازهٔ ISO و حجم نصب تأثیر میگذارد. استفاده از LTSC و فشردهسازی تهاجمی معمولاً کوچکترین نتایج را تولید میکند.
- این تصویر را تنها در محیطهای ایمن استفاده کنید: ایمیج قابل بهروزرسانی نیست و بسیاری از قابلیتهای کلیدی را ندارد. آن را آفلاین یا ایزوله نگه دارید و برای تست، توسعه یا سناریوهای VM جاسازیشده استفاده کنید.
چرا این اسکریپت کار میکند (زمینهٔ فنی کوتاه)
Nano11 حذف مؤلفهها را از ایمیج ویندوز مونتشده بهصورت خودکار با استفاده از DISM انجام میدهد و سپس با oscdimg یک ISO بوتپذیر بازسازی میکند. یک فایل پاسخ بدون نظارت (unattended) در ایمیج تزریق میشود تا روند نصب ساده شود، از جمله دور زدن نیاز به حساب مایکروسافت و انتخاب نصب فشرده. قیچیزدن تهاجمی و فشردهسازی هر دو اندازهٔ توزیع (ISO) و ردپای دیسک پس از نصب را کاهش میدهد.
با دنبال کردن چند گام محتاطانه، میتوان یک ISO بسیار جمعوجور ویندوز ۱۱ برای استقرارهای سریع آزمایشی ساخت. فقط مطمئن شوید این تصویر را در آزمایشگاهها و ماشینهای مجازی محدود نگه دارید که هدف داشتن یک سیستم مینیمال و ایستا است.
